Zaufanie w biznesie

Właśnie natrafiłem na interesujący wywiad z profesorem Januszem Czapińskim na temat problemów z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. W jego opinii źródłem problemu jest brak zaufania Polaków do swoich współobywateli; ogromna większość (~90%) uważa, że obcym raczej nie można ufać. Jest to najgorszy wynik w całej Unii Europejskiej.

Jakie to ma znaczenie dla projektów informatycznych? Otóż dramatyczne, bo stopień zaufania pomiędzy stroną zamawiającą oprogramowanie a producentem ma ogromne znaczenie dla przebiegu projektu. Jeżeli go brakuje, to wprowadzane jest mnóstwo mechanizmów zabezpieczających. Przykładowo unika się rozliczeń na zasadzie time&material a zamiast tego każda zmiana do systemu jest realizowana jako osobne zamówienie. Każde takie zamówienie, to minikontrakt, ze wszystkimi jego obciążeniami formalnymi - pisemny projekt, uzasadnienie biznesowe, wycena, negocjacje, umowa, odbiór, formalne testy etc. Innym przykładem jest długa negocjacja zakresu całego projektu na jego początku, podpisanie umowy i później ścisłe trzymanie się jego litery. W konsekwencji mamy ogromny narzut pracy, czas wydłużony procedurami, dramatycznie mniejszą elastyczność, większe ryzyko dla obu stron i gorszą atmosferę współpracy. Nie ma mowy w takich relacjach na wdrożenie nowoczesnych, lekkich metodyk, takich jak XP czy FDD. Projekt jest skazany na ciężkie fazy przygotowawcze i rozliczanie się co do najmniejszej funkcjonalności zapisanej w kontrakcie, czy jest potrzebna, czy nie.

A wszystko to zaczyna się od pytania, które można sobie zadać przy pierwszym spotkaniu z obcą osobą: Czy raczej mogę jej zaufać?.

Relację zaufania buduje się w Polsce długo. W końcu ludzie przekonują się do siebie i współpraca układa się sprawniej, ale jest ta bariera wejścia. Jest to szczególnie uciążliwie, gdy u partnerów biznesowych pojawiają się nowi ludzie, którzy "by default" zaufania nie mają i kolejny raz konieczna jest inwestycja w budowanie zaufania.

Nie wszędzie tak jest. Moje doświadczenia pokazują, że w tej mierze jest ogromna przepaść pomiędzy Polską a innymi krajami europejskimi. W tamtych kulturach wychodzi się z założenia, że obcym warto ufać, nawet kosztem tego, że być może zostanie się raz na jaki czas oszukanym. I tak się to opłaci, bo w ogromnej większości przypadków ludzie jednak są uczciwi. W konsekwencji współpraca z Duńczykami, Holendrami, Brytyjczykami przebiega znacznie sprawniej. Jako anegdotkę mogę przytoczyć fakt, że znam właścicieli duńskich firm, którzy w ogóle nie podpisali umów o współpracy ze swoimi partnerami biznesowymi. Prośba o sformalizowanie mogłaby być odebrana jako niezasłużony wyraz braku zaufania.

Jaka jest Wasza opinia na ten temat? Jak według Was najłatwiej przełamać barierę braku zaufania?

Zobacz inne wpisy

• Jeśli chcesz zbudować statek...
• Dzieci wiedzą lepiej
• Do czego email się nie nadaje
• Waga podejmowanych decyzji